Những rủi ro tiềm ẩn của runner

Thực ra thì những rủi ro tiềm ẩn của runner là rất nhiều. Không ai có thể lường trước được mình sẽ gặp điều gì trong lúc tập luyện hay thi đấu gắng sức. Và những thứ chúng ta nói với nhau hàng ngày chỉ nhằm mục đích làm sao để giảm thiểu tối đa những rủi ro đó trong cuộc chơi này.

Chúng ta cũng không thể so sánh mình với các vận động viên chuyên nghiệp được vì các bạn ấy được kiểm soát chế độ ăn uống, sinh hoạt rất chặt chẽ. Họ được lượng giá sức khỏe trước và sau mỗi lần thi đấu, được khám sức khỏe định kỳ và quan trọng nhất là họ đã quen với các bài tập cường độ cao trong thời gian dài, nên cơ thể có sự thích nghi rõ ràng.

Còn phần lớn chúng ta là người bình thường. Hàng ngày lo cơm áo gạo tiền, công việc, gia đình, đủ thứ áp lực. Ăn uống không điều độ, dung nạp nhiều thứ không tốt vào cơ thể. Nhậu thì không kiểm soát, có người thậm chí trước những buổi tập nặng vẫn nhậu cho say. Sức khỏe thì không đi khám, không tầm soát bao giờ, không biết mình đang có yếu tố nguy cơ gì.Thực phẩm chức năng thì uống rất đều, tập luyện thì lúc chăm chỉ, lúc không. Ngày race, chúng ta lại chạy hết mình, gắng sức tối đa, nạp gel, nạp muối, kích thích liên tục…

Trong bối cảnh đó, không có gì đảm bảo rằng cơ thể sẽ không xuất hiện một cơn tăng huyết áp khẩn cấp, tăng đường huyết, rối loạn điện giải, rối loạn đông máu hay thậm chí là suy thận cấp… Những biến cố này không phải lúc nào cũng có dấu hiệu báo trước rõ ràng, cũng đa phần các trường hợp là do những vấn đề nền đã tồn tại âm thầm từ trước đó nên khi rơi vào cái thời điểm cơ thể rơi vào giới hạn sẽ đẩy những vấn đề đó tới ngưỡng để nó lộ ra.

Vậy thì câu hỏi đặt ra là chúng ta phải làm gì để hạn chế những rủi ro này?

Không có câu trả lời chung cho tất cả mọi người vì rủi ro của mỗi runner không giống nhau. Muốn phòng ngừa đúng, trước hết phải nhìn thẳng vào các yếu tố nguy cơ của chính mình.

Yếu tố đầu tiên là tập luyện phải đúng và vừa sức. Không chạy theo thành tích bằng mọi giá, không ép cơ thể vượt ngưỡng khi nó chưa sẵn sàng. Cơ thể chúng ta là một khối thống nhất và rất thông minh. Nó luôn gửi tín hiệu khi có vấn đề, chỉ là nhiều khi chúng ta không chịu lắng nghe hoặc cố tình bỏ qua những tín hiệu đó.

Biết dừng lại đúng lúc, điều chỉnh tải tập phù hợp, cũng là một phần quan trọng của phòng ngừa, không kém gì việc đi khám hay tầm soát.

Thế còn chuyện đi khám, rất nhiều bạn gửi thông tin Dr Phương không đọc được hết. Hãy xem nếu bạn:

• Trên 40 tuổi
• Có tiền sử tăng huyết áp, đái tháo đường, rối loạn lipid máu
• Có bệnh lý tim mạch, gan, thận
• Có tiền sử gia đình đột quỵ, nhồi máu cơ tim sớm
• Hút thuốc, uống rượu thường xuyên
• Ăn mặn, sinh hoạt thất thường, stress kéo dài

→ Thì việc chỉ tập luyện đều đặn là chưa đủ. Bạn cần được lượng giá y khoa một cách bài bản, ít nhất là:

• Kiểm soát huyết áp, đường huyết đúng cách
• Xét nghiệm cơ bản
• Đánh giá tim mạch nền tảng
• Theo dõi định kỳ, không phải đợi tới khi có biến cố

Nếu bạn có các triệu chứng tưởng chừng đơn giản hay gặp nhưng lặp lại:

• Đau đầu không rõ nguyên nhân
• Choáng, chóng mặt khi thay đổi tư thế
• Hồi hộp, nặng ngực
• Mệt kéo dài không tương xứng với khối lượng tập

→ thì đó không còn là chuyện “nghỉ ngơi xem sao” nữa. Nó cần được đánh giá chuyên khoa, để loại trừ các nguy cơ về tim mạch, thần kinh, mạch máu tiềm ẩn.

Còn nếu bạn còn trẻ, không bệnh nền đi kèm, không có yếu tố nguy cơ nào, không triệu chứng rõ ràng thì khám sức khỏe định kỳ cơ bản vẫn là nền tảng cần thiết. Chính từ những lần kiểm tra này, chúng ta mới phát hiện ra những bất thường ban đầu, phân loại được mình đang ở nhóm nguy cơ nào và quyết định có cần đi sâu thêm hay không.

VẬY CHẠY BỘ KHÔNG PHẢI LÀ VẤN ĐỀ. Gắng sức cũng không phải là vấn đề. Vấn đề nằm ở chỗ chúng ta có hiểu mình đang mang theo những nguy cơ gì khi bước vào cuộc chơi này hay không. Và những nỗ lực của Phương để đưa kiến thức an toàn cho mọi người trong suốt 2 năm qua chỉ nhằm mục đích này.

Dr Phương